ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΟΛΑΣΗ

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΟΛΑΣΗ

Συγγραφέας: ΦΡΑΜΠΕΤΙ ΚΑΡΛΟ
Μετάφραση: ΑΧΙΛΛΕΑΣ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ
Εκδόθηκε: 25/05/2003
ISBN: 960-7073-89-4
Σελίδες: 112

€8.59 €9.54

  Στο καλαθι βιβλια

Μπορείς να μου ζητήσεις όποιο βιβλίο θέλεις» μου είπε ο βιβλιοθηκάριος, ένας πτεροφόρος δαίμονας με θλιμμένα μάτια. «Κι αν δεν το έχεις;» «Όλα τα έχω» απάντησε με καμάρι (σατανικό, φυσικά). «Έχεις, ας πούμε, τον Απολεσθέντα παράδεισο στή διάλεκτο της Μπολόνια; Έχεις τον κατάλογο όλων των βιβλίων στα οποία εμφανίζεταιη λέξη "κλεψύδρα";» «Ακόμα και βιβλία που δεν τα έχω στην πραγματικότητα, τα έχω δυνάμει. Μπορώ να μεταφράσω τον Milton στα μπολονέζικα και να σου καταστρώσω αυτόν τον κατάλογο στο άψε-σβήσε.» «Κι αν σου ζητούσα ένα βιβλίο που ούτε το έχεις ούτε είσαι ικανός να το φτιάξεις;» επέμεινα. «Αυτό είναι αδύνατον!» «Κι αν δεν είναι...;» «Αν δεν είναι, είσαι ελεύθερος» είπε ο δαίμονας... Όπως ο Δάντης, έτσι και ο ήρωας αυτού του βιβλίου διατρέχει εννέα κύκλους που αντιστοιχούν σε ισάριθμα αμαρτήματα και ποινές, και είναι οργανωμένοι σαν μια αχανής βιβλιοθήκη. Όμως, σ' αυτή τη βιβλιοθήκη-κόλαση υπάρχει μόνο ένας δαίμονας-βιβλιοθηκάριος, και οι κολασμένοι είναι τα ίδια τα βιβλία. Ίσως, πάλι, ο μοναδικός κολασμένος να είναι ο αμήχανος ήρωας (και, μαζί μ' αυτόν, ο αναγνώστης) που βρίσκεται έγκλειστος στην κόλαση, αντιμέτωπος με ένα Διάβολο κατ' εικόνα και ομοίωσή του.

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΚΟΛΑΣΗ Ο ανέφικτος κατάλογος Καμία έκπληξη δεν αισθάνθηκα όταν διαπίστωσα ότι η κόλαση είναι μια βιβλιοθήκη. Το να έχεις πρόσβαση στις λέξεις, αλλά όχι σ' αυτά που σημαίνουν, είναι η πιο εκλεπτυσμένη εκδοχή του μαρτυρίου του Ταντάλου. «Μπορείς να μου ζητήσεις όποιο βιβλίο θέλεις» μου είπε ο βιβλιοθηκάριος, ένας πτεροφόρος δαίμονας με θλιμμένα μάτια. «Κι αν δεν το έχεις;» «Όλα τα έχω» απάντησε με καμάρι (σατανικό, φυσικά). «Έχεις, ας πούμε, τον Απολεσθέντα παράδεισο στη διάλεκτο της Μπολόνια; Έχεις τον κατάλογο όλων των βιβλίων στα οποία εμφανίζεται η λέξη "κλεψύδρα";» «Ακόμα και βιβλία που δεν τα έχω στην πραγματικότητα, τα έχω δυνάμει. Μπορώ να μεταφράσω τον Milton στα μπολονέζικα και να σου καταστρώσω αυτόν τον κατάλογο στο άψε-σβήσε.» «Κι αν σου ζητούσα ένα βιβλίο που ούτε το έχεις ούτε είσαι ικανός να το φτιάξεις;» επέμεινα. «Αυτό είναι αδύνατον!» «Κι αν δεν είναι...;» «Αν δεν είναι, είσαι ελεύθερος» είπε ο δαίμονας μ' ένα μορφασμό που θύμιζε χαμόγελο. «Μα αν έχεις βάλει με το νου σου ένα άπειρο βιβλίο, δε θα σ' το συμβούλευα: αν και είμαι ταχύτατος, θα μου 'παίρνε μια ολόκληρη αιωνιότητα για να σ' το φτιάξω, και στο μεταξύ δε θα 'χες το δικαίωμα να μου ζητήσεις κανένα άλλο.» «Αυτό που έχω βάλει με το νου μου, είναι ένας κατάλογος... Όπως ξέρεις, υπάρχουν βιβλία αυτοαναφορικά· δηλαδή, βιβλία μέσα στα οποία αναφέρονται τα ίδια. Για παράδειγμα, στον Δον Κιχώτη γίνεται λόγος για τον Δον Κιχώτη, κι ο Δάντης, στη Θεία Κωμωδία, αναφέρεται σαφώς στην κυοφορία του ποιήματος του. Για να μη μιλήσω για τα χιλιάδες βιβλία που ο πρόλογος τους αναφέρεται στο ίδιο το περιεχόμενο τους...» «Θέλεις τον κατάλογο όλων των αυτοαναφορικών βιβλίων; Έγινε!» «Αντιθέτως: θέλω τον κατάλογο όλων των μη αυτοαναφορικών βιβλίων.» «Έχει καλώς. Παρ' όλο που ο κατάλογος αυτός θα 'ναι πολύ πιο μακρύς, δε θα καθυστερήσω πολύ» με διαβεβαίωσε ο βιβλιοθηκάριος κι εξαφανίστηκε μ' έναν υπόκωφο τριγμό. Σε λίγο επέστρεψε μ' έναν τόμο τεράστιο, σαν ερμάριο, πάνω στο κάλυμμα του οποίου ήταν γραμμένο με μεγάλα γοτθικά γράμματα; «Κατάλογος των Μη Αυτοαναφορικών Βιβλίων». «Ορίστε, θέλεις να επαληθεύσεις αν τα περιέχει όλα;» ρώτησε ο δαίμονας μ' ένα ειρωνικό χαμόγελο. «Υπάρχει μέσα κι ο κατάλογος;» ρώτησα με τη σειρά μου. «Τι εννοείς;» «Ρωτάω αν στον κατάλογο περιλαμβάνεται και ο ίδιος ο Κατάλογος των Μη Αυτοαναφορικών Βιβλίων (ΚΜΑΒ).» «Όχι» απάντησε ο βιβλιοθηκάριος, με μια έκφραση έκπληξης στο πρόσωπο. «Εν τοιαύτη περιπτώσει, ο κατάλογος σου είναι ένα βιβλίο μη αυτοαναφορικό, αφού δεν αναφέρεται στον εαυτό του.» «Έτσι είναι» παραδέχτηκε ο δαίμονας. «Όμως, επειδή ακριβώς είναι ένα μη αυτοαναφορικό βιβλίο, θα έπρεπε να περιλαμβάνεται στον ΚΜΑΒ. Επομένως, ο κατάλογος σου είναι ελλιπής.» «Σωστά. Αλλά μη θριαμβολογείς! Γιατί πρέπει οπωσδήποτε να βρω το στόχο με την πρώτη;» είπε ο βιβλιοθηκάριος, ξεφυλλίζοντας το τεράστιο βιβλίο με ιλιγγιώδη ταχύτητα και προβαίνοντας σε μια κεραυνοβόλο διόρθωση μ' ένα φτερό από κολιμπρί που το έβγαλε από το φαρδύ του μανίκι και το βούτηξε στο ίδιο του το σάλιο. «Voila: τώρα ο κατάλογος είναι πλήρης.» «Να συμπεράνω ότι πρόσθεσες στον κατάλογο τον ίδιο τον ΚΜΑΒ;» «Ακριβώς. Μπορείς να το επαληθεύσεις, αν θέλεις.» «Αε χρειάζεται — σε πιστεύω... Τώρα, όμως, στον κατάλογο εμφανίζεται μια αναφορά στον εαυτό του' επομένως, ο κατάλογος είναι αυτοαναφορικός και δε θα έπρεπε να περιλαμβάνεται στον ΚΜΑΒ. Ο κατάλογος σου είναι ψευδής.» «Έχεις δίκιο — το σβήνω αμέσως...» άρχισε να λέει ο δαίμονας, αλλά η φράση του διακόπηκε για να μετατραπεί σε μια οιμωγή απόγνωσης, ενώ ο ανέφικτος κατάλογος εξαερωνόταν, αφήνοντας στη θέση του ένα σκοτεινό ορθογώνιο: το άνοιγμα μιας πόρτας. Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΚΟΛΑΣΗ Η τέλεια δελτιοθήκη Καμία έκπληξη δεν αισθάνθηκα όταν διαπίστωσα ότι η κόλαση είναι μια βιβλιοθήκη. Το να ανεβάζεις το βράχο της άγνοιας πάνω σ' ένα βουνό βιβλία, χωρίς να φτάνεις ποτέ στην κορυφή της γνώσης, είναι η πιο εκλεπτυσμένη εκδοχή του μαρτυρίου του Σισύφου. «Η βιβλιοθήκη είναι απέραντη, όπως βλέπεις» είπε ο δαίμονας, «και διαρκώς μεγαλώνει- όμως, παρουσιάζει ένα μικρό ελάττωμα: δεν έχει δελτιοθήκη. Αυτή είναι και η δουλειά που σου αναθέτω.» «Αυτό είναι δουλειά του βιβλιοθηκάριου» αντέτεινα. «Φυσικά! Και μόνο ένας βιβλιοθηκάριος μπορεί να βγει μέσα από δω· επομένως, αν θέλεις να ξαναβρείς την ελευθερία σου, πρέπει να κάνεις τη δουλειά του — ή, μάλλον, να την τελειώσεις, θα χρειαστεί να φτιάξεις ακριβή και λεπτομερειακά δελτία για όλα τα βιβλία, όσο το δυνατόν πληρέστερα.» «Μα...» διαμαρτυρήθηκα, «κάθε εβδομάδα εκδίδονται χιλιάδες βιβλία! Όσο γρήγορα κι αν δουλέψω, κάθε φορά θα βρίσκομαι όλο και πιο μακριά από το τέρμα.» «Θεωρείς δεδομένο ότι η παραγωγή βιβλίων δε θα τελειώσει ποτέ, αλλά ούτε και η παραγωγή ανθρώπων. Κάτι τέτοιο, όμως, είναι εντελώς απίθανο. Το πιθανότερο είναι ότι η δουλειά σου θα 'χει τελειώσει σε μερικές χιλιετίες, αν, φυσικά, την κάνεις με επιμονή και ζήλο.» Οι τελευταίες λέξεις του έφτασαν στ' αφτιά μου παραμορφωμένες από το φαινόμενο Doppler, εξαιτίας του ότι ο δαίμονας, λέγοντάς τες, χάθηκε με μεγάλη ταχύτητα στο βάθος ενός μακρύτατου διαδρόμου της αχανούς βιβλιοθήκης. Τον κάλεσα μετά από λίγο, κι εκείνος εμφανίστηκε αμέσως δίπλα μου, μ' έναν ηλεκτρικό τριγμό. «Ακόμα δεν άρχισες τη δουλειά;» με ρώτησε, όταν είδε ότι δεν είχα κουνηθεί από τη θέση μου. «Κάθε άλλο: την τελείωσα.» «Ελπίζω να μου επιτρέψεις να μη σε πιστέψω» ειρωνεύτηκε, αλλά μπορεί και να μιλούσε σοβαρά, γιατί στο πρόσωπό του δεν ήταν ζωγραφισμένη παρά μόνο θλίψη. «Όχι μόνο έχω καταγράψει σε δελτία όλα τα βιβλία που διαθέτεις αυτή τη στιγμή στη βιβλιοθήκη σου» είπα, «αλλά και έχω βάλει μπροστά μια μηχανή η οποία θα καταγράφει αμέσως και αυτομάτως κάθε βιβλίο που θα εισέρχεται από δω και πέρα.» «Συναρπαστικό!» είπε ο δαίμονας, προσπαθώντας να μη χάσει την ψυχραιμία του. «Και πού είναι αυτή η μηχανή;» «Δεν μπορείς να τη δεις, γιατί είναι νοητή. Αλλωστε, είναι κοινή μας επινόηση. Εσύ μου έδωσες το κλειδί.» «Πώς; Πότε;» «Όταν μου είπες ότι έπρεπε να φτιάξω δελτία "ακριβή και λεπτομερειακά, όσο το δυνατόν πληρέστερα". Εννοούσες, προφανώς, ότι δε θα έμενες ικανοποιημένος με μια απλή αναγραφή του τίτλου κάθε βιβλίου, του συγγραφέα του, του εκδοτικού οίκου, του έτους έκδοσης και άλλων τεχνικών στοιχείων...» «Προφανώς.» «Σκέφτηκα, λοιπόν, ότι τα δελτία έπρεπε να αναδεικνύουν το περιεχόμενο κάθε βιβλίου. Τι καλύτερο, σκέφτηκα, από μια σύνοψη της υπόθεσης; Αμέσως, όμως, συνειδητοποίησα το λάθος μου, γιατί, όταν συνοψίζεις, προδίδεις κι εκχυδαΐζεις το βιβλίο, κι ένας βιβλιοθηκάριος τόσο αυστηρός όσο εσύ δε θα δεχόταν δελτία χυδαία ή προδοτικά.» «Όσο γι' αυτό, να 'σαι σίγουρος.» «Τότε, λοιπόν, θυμήθηκα τις τελευταίες σου λέξεις καθώς έφευγες: "όσο το δυνατόν πληρέστερα". Πες μου τώρα: ποιο είναι το πληρέστερο δυνατόν δελτίο ενός βιβλίου; Η απάντηση είναι προφανής: το ίδιο το βιβλίο! Ένα δελτίο στο οποίο δε θα εμφανιζόταν ολόκληρο το βιβλίο, δε θα ήταν πλή ρες και, επομένως, δε θα ικανοποιούσε το αίτημα της όσο το δυνατόν μεγαλύτερης πληρότητας. Ορίστε, λοιπόν, η δελτιοθήκη σου!» κατέληξα, απλώνοντας τα χέρια μου και δείχνοντας τα ατελείωτα ράφια. «Κάθε βιβλίο είναι το δελτίο του εαυτού του· το πιο ακριβές και λεπτομερειακό, και το μοναδικό όντως πλήρες.» «Merdre!» υποτονθόρυσε ο βιβλιοθηκάριος, ενώ τα βιβλία άρχιζαν να κατεβαίνουν απ' τα ράφια τους και να συσσωρεύονται, σχηματίζοντας μια κλιμακωτή πυραμίδα, έναν Πύργο της Βαβέλ που οδηγούσε στον ουρανό.

ΦΡΑΜΠΕΤΙ ΚΑΡΛΟ